Grote natuurbrandoefening in de duinen: samen voorbereid op een uitdagende inzet
Op 16 en 23 juni vonden in de duinen tussen Castricum en Heemskerk twee grootschalige natuurbrandoefeningen plaats. Brandweermensen van Veiligheidsregio Noord-Holland Noord en Veiligheidsregio Kennemerland oefenden samen met het Team Digitale Verkenning van Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland en een team van PWN een scenario waarin een brand bij een zweefvliegveld uitgroeide tot een grote natuurbrand.
Oefenen in een uitdagende omgeving
Natuurbranden vragen om een andere aanpak dan branden in de bebouwde omgeving. Wind en droge begroeiing zorgen ervoor dat een brand zich snel verspreidt. Juist daarom is het belangrijk om regelmatig te oefenen. Dat oefenen in de natuur is niet altijd vanzelfsprekend. “Tijdens de natuurbrandmaanden zijn oefeningen in natuurgebieden vaak beperkt vanwege het broedseizoen en de kwetsbare natuur op veel plekken in het duingebied. Voor deze oefening kozen we voor een locatie waar wél geoefend kon worden: het zweefvliegveld van EZZC bij Castricum. Daar wordt op de start- en landingsbaan nauwelijks gebroed.” vertelt Arjan de Pauw Gerlings, een van de oefenleiders van post Castricum.
Samenwerken over regiogrenzen heen
Een belangrijk doel van de oefening was het versterken van de samenwerking tussen de verschillende veiligheidsregio’s. Bij grote natuurbranden werken meerdere brandweerkorpsen samen. Daarom is het belangrijk om niet alleen elkaars werkwijzen te kennen, maar ook te weten hoe materieel en systemen op elkaar aansluiten. Tijdens de oefening werd zichtbaar dat die samenwerking soms heel goed en soms wat minder goed verloopt.
De oefeningen begonnen als een kleine post-oefening, maar groeiden door interesse van de ‘buren’ al snel uit tot oefeningen van forse omvang. Posten Castricum en Egmond uit Noord-Holland Noord en post Heemskerk uit Kennemerland werkten gezamenlijk aan de brandbestrijding en losten elkaar tijdens het scenario af. Maudi Heijnen, manschap bij kazerne Heemskerk evalueert: “We hebben gezamenlijk geoefend met specialistische natuurbrandbestrijdingstechnieken zoals het afleggen onder druk. Gelukkig bleek dat de werkwijze onder druk afleggen van de verschillende veiligheidsregio’s goed op elkaar aan te sluiten. Het was een mooie samenwerking en het is goed om elkaar regelmatig te zien”.
Ogen in de lucht
Een bijzondere rol was weggelegd voor het Team Digitale Verkenning van Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland. Met behulp van een drone werd het incident vanuit de lucht in beeld gebracht. “De drone beschikt onder andere over een warmtecamera, zoomcamera en overzichtscamera. De beelden geven de operationele leiding inzicht in de omvang van de brand en de mogelijke verspreidingsrichting. Daardoor kunnen beslissingen beter worden afgestemd op de actuele situatie.”, aldus Jochem van Valk van Team Digitale Verkenning van Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland. “Het werken met onze drone is een mooi voorbeeld van informatiegestuurde brandbestrijding”. Tijdens de tweede oefenavond van 23 juni sloot ook het droneteam van PWN aan. Ook zij konden vanuit de lucht waardevolle informatie delen met het grondteam.
In de natuur
Ook de boswachter van PWN speelde een belangrijke rol tijdens de oefening. Dankzij de kennis van het gebied, de padenstructuur en de verschillende soorten begroeiing kon de inzet zo realistisch mogelijk worden uitgevoerd. De input van de gebiedsbeheerder is noodzakelijk voor een efficiënte inzet: welke gebied moet gered worden, welk gebied mag niet worden betreden en welk gebied mag gecontroleerd afbranden?
Daarnaast was de rol van de Officier van Dienst erg belangrijk. Die droeg bij aan de coördinatie van de grote natuurbrandoefening, zoals het organiseren van voldoende bluswater, het delen van informatie tussen verschillende teams en het voorbereiden van een mogelijke ontruiming van de nabijgelegen camping. OVD Thijmen Peerdeman vertelt: “Meestal kun je veel gerichter werken omdat je straatnamen kunt delen. In de natuur is dit natuurlijk niet zo. Hoe weet je dan of de mensen op de juiste locatie staan? Gelukkig beschikken we over een systeem waarin de locatie ingetekend kan worden. Zo kan ik toch meekijken met de eenheden”.
Waardevolle lessen
De oefeningen waren niet alleen voor de samenwerking tijdens de inzet waardevol, ook kwamen er belangrijke aandachtspunten naar boven. Zo communiceren de digitale systemen Live-Op (van Noord-Holland Noord en Zaanstreek-Waterland) en MOI (Kennemerland) niet goed met elkaar, waardoor actuele tekeningen of locaties van voertuigen niet zichtbaar zijn. Het portofoonverkeer tussen de regio’s en met de boswachter vergt nadere afstemming. Tot slot sluit het kaartmateriaal van de regio’s door afwijkende schaalgrootte niet naadloos op elkaar aan.
De oefening liet zien hoe belangrijk samenwerking, gebiedskennis en actuele informatie zijn bij natuurbrandbestrijding. Door regelmatig samen te oefenen en elkaar ook bij incidenten tegen te komen, wordt de slagkracht vergroot wanneer zich daadwerkelijk een natuurbrand voordoet.
